Het CVRM diploma, perifeer arterieel vaatlijden.
Perifeer Arterieel Vaatlijden (PAV): chronisch obstructief atherosclerotisch arterieel vaatlijden. Het ontstaat na een significante vernauwing van arterien distaal van de aortaboog. Het is meestal het gevolg van atherosclerose. PAV geeft een sterk verhoogd CVR op morbiditeit en mortaliteit.
Tip: In de NHG standaard PAV wordt alles heel duidelijk beschreven. In Protocollaire Diabeteszorg wordt de EAI beschreven.
Mogelijke klachten zijn:
- Pijn en andere vervelende sensaties, waaronder ook temperatuurverschillen in het been van bil tot voet, optredend bij inspanning en vermindering in rust; links-rechts verschil. Pijn in de bil is een a-typische klacht, ontstaat door vernauwing van een locale tak van de arterie ileaca.
- Rustpijn en nachtelijke pijn die afneemt als de patient opstaat of de benen laat hangen. ’s Nachts bij plat liggen is de doorbloeding van het been slechter omdat je geen hulp hebt van de zwaartekracht, dus meer last van ischaemie.
- Afwijkingen van huid of nagels aan voeten, zoals wondjes, zweertjes, verminderde haargroei.
- Andere klachten zoals een doof gevoel in de benen, koudegevoel.
- Kwaliteit van leven neemt af: beperking van lichamelijke ( ook sexuele) activiteit, werk of alledaagse bezigheden.
Veel patienten geven klachten aan, maar wijten de oorzaak daarvan aan bijvoorbeeld de ouderdom, spierpijn of arthritis. 33% van de patienten heeft helemaal geen klachten. Verontrustend is dat 85-90% van de diagnoses gemist worden, indien er alleen uitgegaan wordt van de klassieke symptomen. Als er 50% afsluiting is, geeft dat nog steeds geen klachten. Die treden pas op bij 70-80% afsluiting!! Bij inspanning is er meer O2 behoefte, bij 70% vernauwing lukt dat niet meer, en daardoor treden er pijnklachten op. Als er PAV klachten in rust optreden, is er sprake van een grote vernauwing.
Kritieke ischaemie of pijn in rust:
- Klachten in rust of bij minimale inspanning.
- Meer klachten ’s nachts bij plat liggen. ( zie boven)
- Pijn meestal ook in voet of teen.
- Uiteindelijk slecht genezende wonden, gangreen, amputatie.
Een patient met PAV heeft:
- 2-3 keer verhoogd risico op een CVA.
- 6 keer verhoogd risico op overlijden door HVZ.
- een beduidend lagere levensverwachting.
Interventies bij PAV zijn: * dotteren; * stent; * bypass operaties.
Localisatie van PAV probleem door:
- Anamnese.
- Lichamelijk onderzoek.
- aanvullend onderzoek, zoals * EAI; * Duplex arterieel; * Angiografie/MRA.
In de NHG standaard PAV staan de volgende 10 aanwijzingen voor PAV:
In de anamnese:
- Claudicatio Intermittens.
- Leeftijd: > 60 jaar.
- Mannelijk gesslacht.
- Roken.
- Diabetes mellitus.
- Coronairlijden in anamnese.
Bij lichamelijk onderzoek:
- Afwijkende pulsaties voelen.
- Tensie > 160/95 mmHg
- Verschil huidtemperatuur tussen beide voeten.
- Souffle arteria femoralis.
Bij de DM jaarcontrole en/of vermoedlijke Claudicatioklachten, controleer ik altijd de pulsaties van de 4 arterieen , temperatuur en kleur van de voeten. Indien ik 1 pulsatie niet voel, maak ik meteen een afspraak voor een EAI. Ik haal de PAV patienten er zo geregeld uit. In de NHG standaard PAV kan je precies zien in welke gradatie de PAV zich bevindt. Ook wordt daar duidelijk beschreven wat de vervolgstappen zijn. De patient krijgt van mij uitleg en de folder Etalagebenen van de Hartstichting mee. Natuurlijk houd ik het verdere beloop goed in de gaten.
Conclusie: goed uitvragen, ook van a-specifieke klachten is dus van groot belang. Ook onderzoek hoort hier bij.